De energietransitie: elektriciteit uitgelegd

De energietransitie is de overgang van fossiele brandstoffen naar duurzame energiebronnen. Dat gaat niet alleen over het opwekken van duurzame elektriciteit met bijvoorbeeld windmolens en zonnepanelen. Het gaat ook over duurzame gassen en duurzame vormen van warmte, zoals bodemwarmte. In dit artikel richten we ons op het onderdeel dat over elektriciteit gaat. 

Waarom is de energietransitie nodig?

De overgang naar duurzame energie is nodig om klimaatverandering tegen te gaan en om ervoor te zorgen dat we in de toekomst genoeg energie hebben. Onze vraag naar elektriciteit neemt snel toe, dat komt doordat:  

• We steeds meer en zwaardere elektrische apparaten gebruiken.
• De bevolking groeit en daarmee de totale energievraag.  
• Steeds meer apparaten elektrisch worden, zoals vervoer en verwarming.

Hierdoor komt het elektriciteitsnet vaker onder druk te staan. Dit zorgt voor uitdagingen, zoals netcongestie. 

Wat is netcongestie?

Netcongestie betekent dat het elektriciteitsnet op sommige momenten vol raakt. Er is dan ‘een file’ op het net. Dit gebeurt wanneer er veel stroom wordt opgewekt óf juist veel stroom wordt afgenomen.  

Bijvoorbeeld:  

• Op een zonnige dag leveren veel zonnepanelen tegelijk veel elektriciteit terug aan het net omdat het lokaal niet wordt gebruikt. Als het net die hoeveelheid niet kan verwerken, ontstaat er netcongestie.
• Aan het einde van de middag, wanneer veel mensen thuiskomen en veel apparaten aanzetten of hun auto opladen, wordt er juist veel stroom tegelijk uit het net gehaald. Ook dit kan het net overbelasten. 

Waarom was er vroeger geen netcongestie?

Vroeger werd elektriciteit vooral opgewekt door een paar grote elektriciteitscentrales. De stroom ging via een duidelijk en voorspelbaar netwerk naar huizen en bedrijven. Het net was gemaakt voor deze situatie. Nu we steeds meer energie zelf opwekken met zonnepanelen en windmolens, is het aanbod minder voorspelbaar. Soms is er te veel stroom, soms te weinig. Hierdoor kan het stroomnet te vol worden, en ontstaan problemen zoals hierboven beschreven. Daarnaast gebruiken we tegenwoordig veel meer elektrische apparaten dan vroeger, wat de druk op het net verder vergroot. 

Van grote centrales naar lokale opwek

In Nederland gebruiken we nu vooral een centraal energiesysteem. Stroom wordt dan op één plek gemaakt, bijvoorbeeld in een grote centrale, en via lange kabels naar woningen en bedrijven gebracht. Dat belast het hoogspanningsnet.

We gaan steeds meer naar een decentraal energiesysteem, waarbij energie lokaal wordt opgewekt en lokaal wordt gebruikt, zoals met zonnepanelen in de wijk. Daardoor hoeft er minder stroom over het hoogspanningsnet en wordt het netwerk minder druk. 
Lokaal opwekken en tegelijkertijd afnemen helpt om problemen zoals netcongestie te voorkomen en maakt ons minder afhankelijk van grote centrales. 

Versterken van het stroomnet

Om te zorgen dat inwoners en bedrijven in de toekomst genoeg stroom hebben, wordt het elektriciteitsnet versterkt. Netbeheerders zoals Enexis en TenneT:

• Leggen nieuwe kabels aan;
• Breiden middenspanningsstations uit;
• Plaatsen extra transformatorhuisjes. In onze gemeente komen ongeveer 500 trafo’s erbij.

Dit wordt bijvoorbeeld gedaan in de wijk Venlo-Oost, Rijnbeek. Deze werkzaamheden zorgen ervoor dat storingen in de toekomst worden voorkomen.
Maar alleen het uitbreiden van het net is niet genoeg. Ook slimme oplossingen zoals energie delen in de buurt, batterijen en het gebruik van duurzame gassen helpen om de druk op het elektriciteitsnet te verminderen. Daarnaast helpt een warmtenet, daarom wordt er een warmtenet aangelegd in Hagerhof-Oost, Hagerhof-West, Sinselveld en Krekelveld. 

Wat gebeurt er als we het net niet uitbreiden?

Een overvol stroomnet kun je vergelijken met een snelweg. Over de hele dag is er genoeg ruimte, maar tijdens de spits ontstaan files. Zo werkt het ook met elektriciteit: op piekmomenten kan het netwerk te vol raken.  

Als het stroomnet overbelast raakt, kan dat betekenen dat:

• Zonnepanelen tijdelijk geen stroom kunnen terugleveren;
• Elektrische auto’s niet (snel) kunnen opladen;
• Bedrijven beperkt worden in hun stroomaansluiting;
• Er in het ergste geval een stroomstoring ontstaat. 

Wat kun je zelf doen?

Naast het uitbreiden van het stroomnet, kun je ook zelf helpen door slim met stroom om te gaan. Gebruik stroom bij voorkeur op momenten dat er veel duurzame energie is, bijvoorbeeld overdag als de zon schijnt. Hiermee voorkom je dat er te veel stroom tegelijk wordt teruggegeven aan het stroomnet. Probeer daarnaast minder stroom te gebruiken tussen 16.00 en 21.00 uur. Op deze manier ontlast je het stroomnet en help je mee voor voldoende stroom voor iedereen.

Daarnaast kun je energie besparen door te isoleren. Gemeente Venlo helpt u bij isoleren met advies en subsidie.    

Samen werken aan de toekomst

De energietransitie is noodzakelijk voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Netcongestie is daarbij een tijdelijke, maar serieuze uitdaging bij het onderdeel elektriciteit. Door te investeren in het elektriciteitsnet én door samen bewuster met energie om te gaan, zorgen we ervoor dat ons elektriciteitsnet klaar is voor de toekomst. 

Meer informatie  

Ga naar www.morgen.venlo.nl voor handige informatie en tips op het gebied van duurzaamheid.